Barkeland ligg aust av Jelsa prestegard, omlag 5 km. frå Jelsastranda. Garden når fram til sjøen i Økstrafjorden. Alt frå gamalt av var garden rekna for skogagard, men truleg er det meir skog nå enn nokon gong før takka god skogvørsla og rasjonell skogdrift. Til garden høyrde eit sagbruk.
Barkeland høyrde til Utstein Kloster gods og forvaltaren der sette inn bygselmann på Barkeland. Det kom ofte nye slekter på slike bygselgardar, men på Barkeland har det likevel vore same folket like frå 1500 talet til idag. Ættfaren til Barkelandsfolket idag kom til Barkeland ikr. 1658, då gift med enka på garden.
I 1752 selde Karen Frimann, enke etter generaltollforvaltar Johan Garmann som var eigar av Utstein Kloster, garden til oppsitjaren då Lars Larsson. Skjøte dat. 3. aug. 1752.
Alt den første Lars Larsson på Barkeland hadde fått skjøte på Barkeland, hadde endåtil betalt 100 rd. i forskot. Men då skjøte skulle tinglesast i 1671 vart det nedlagt protest frå eigaren Fru Rosenkrantz. Det var ombodsmannen for Utstein Kloster, Peder Andersson, som ikkje kunne gå god for det skjøtebrev han hadde skrive ut. Lars Barkeland fekk pengane sine attende.
I 1673 prøvde jelsapresten å få skjøte på Barkeland. Det var nok ein avtale mellom presten og Lars Barkeland at kunne presten få kjøpa Barkeland så skulle han skjøta garden over på Lars Barkeland og presten til vederlag få skjøta på 2 1. sm. i Sandanger som Lars åtte. Presten fekk skjøte på Barkeland: «Den hederlige mann, prest til Jelse Søren Sørensen lot lese og forkynne et skjøte på Barkeland av klosterombudsmannen velfornemme Jakob Bredal utstedt, selger derved fra den velbårne fru Eli Rosenkrantz betr. Barkeland etter brev og skjøtets videre formeld.» Dat. Jelse prestegard 5. mars 1673. Men heller ikkje dette skjøte vart godkjent. Det kunne sjå ut som om forvaltarane på Utstein Kloster har vore litt for sjølvrådige med sal av Klostergods.
Etter matrikkelen av 1668: Barkeland, matr.nr. 37, 1 ½ 1. smør. Eigar Utstein Kloster. Sår 6 tn. korn. Før 20 naut og 2 hestar. Eindel skottebjelkar og hustømmer tilsals. Brenne det huset treng. På garden er det kvern og flaumsag der det kan skjerast 2-3 000 bord om oppsitjaren har råd til å kjøpa og det er skog tilsals. Eit lite makrell fiskeri ligg til garden. Dei kjenner garden god for i landskyld 1 ½ 1. 18 m. smør, leidang 4 geitskinn, tiende 6 spann korn, småreidsla 14 skilling.
Matr.utkastet 1723: Barkeland, 1 ½ 1. sm. Landlegd (militært). Ein husmannsplass, Tandranes. Der er skog. Ei flaumkvern og ei flaumsag. Eit uvisst fiskeri. Enka sår 6 tn. og haustar 34 tn. korn. Før 2 hestar, 16 naut og 36 sauer. Johannes Tandranes sår ¼ tn. og haustar 2 tn. korn. Før eit naut og 6 sauer.
I matr. frå 1838 vart den gamle smørskyld omgjort til dalar, ort og skilling. Barkeland vart då sett i 7 dl. 2 sk. i skyld. Nytt matr.nr. 32, løpenr. 101.
I matr. 1851: Nytt matr.nr. 11, løpenr. 14. Same skyld.
Ved førebuinga til ny matr. som tok til 1863 vart Barkeland vurdert
såleis: Barkeland, matr. nr. 11.
Løpenr. 14, eigar Ole Thorsen, gl. skyld 7 dl. 2 sk. Sår ½ tn. bygg, haustar 4 tn. 6 ½ tn. havre, haustar 35 tn. 6 tn. poteter, haustar 45 tn. Før 2 hestar, 10 naut og 30 sauer. På husmannsplassane sår dei 3 5/8 tn. havre, haustar 13 ¾ tn. 6 ¼ tn. poteter, haustar 28 ¾. Før 7 naut og 48 sauer. Åkerland på Barkeland 38 mål, engslått 65 mål. Verdien av innmarka sett til 715 spd. Frådrag 15 spd. for lite dyrkningsjord. Husmannsplas sane på 43 mål vart verdsett til 217 spd. Tillegg for lett å koma til 53 spd. Tillegg for lett å vinna 158 spd. Beite vurdert til 387 spd. Skogen vurdert til 1 034 spd. Vassfall 70 spd. Heile verdien av bruket sett til 2 620 spd. Framlegg til ny matr.skyld 7 dl. 53 sk.
Resultatet var matr. av 1886: Barkeland,
nytt matr.nr. 41, skyld 13 mark 65
øre.
Til Barkeland låg ein sommarstøl, Barkelandsstølen eller Barkelandsfjellet. Stølen låg over fjellet mot Berakvam, var elles heilt skild frå Barkelandsutmarka. Det vart strid om denne stølen i 1659. Berakvam meinte dei åtte stølen. I 1659 høgg Lars Barkeland eindel tømmer på stølen. Odd Berakvam saksøkjer han for dette med påstand at stølen høyrer han til. Soknepresten til Hinderå var og interessert då ein part av Berakvam var benefisert hans embete.
Retten vart sett på åstaden Barkelandsstølen 22. sept. 1659 med
sorenskrivar Michal Nielsen og seks lagrettesmenn frå Jelsa som domsmenn.
Både sokneprest Simon Ellingsen og forvaltaren på Utstein Kloster Jens
Christensen møtte. Forvaltaren sa at stølen frå arilds tid hadde lege til
Barkeland og hadde kalla inn to eldre menn, Njell Hamra og Holger Riskedal som
vitne. Båe var oppvoksne på Barkeland. Men då dei var i svogerskap med Lars
Barkeland fekk dei førebels ikkje vitna. Etter at fleire vitne var avhøyrde
kom retten førebels til dette resultat: «hi, etter
den granskning og tilstand ommeldt er, oss erindret selsomt å være hvorledes
tilkommer, etterdi Barkeland er utestengt fra fjellet ved trejorder, nemlig
Tveiterå og Jelsa, som ligger imellom Barkeland og betrefne fjell eller
støl.
Hvortil Lars Barkeland sier det
serligen var gitt til klosteret. Da om så var, gaves eller gives der vel en
ser landskyld derav, det der dog ikke gjøres. Formedels hvilken omstendighet
vi saken til nestholdende Jelse skipredeting til doms oppsatte. Da
klosterombudsmannen ålegge jordboken irette om samme støl deruti finnes.»
Saka kom opp på Jelsa skipreideting 22. nov. s. å. og dom falt i Berakvams favør.
«Avsagt som følger: Etterdi det
befinnes og øyensynlig granskes, det naturen selv i denne sak har vært
dommer, idet at ikke alleneste. et langfjellrøst betr. gårders skilsmisse
anviser, men enn stene der langsetter finnes. Forfedrene etter urgammel
vedtekt har og så landet og jorden sig som en rettesnor så imellemdelt av
høyeste fjell og dypeste dal de vedkommende jorder skulle adskille. Det er og
meget betenkelig at Barkelands eigen ikke når i fjellet, men
er et ser markestykke hvortil billien hører seradkomst eller i jordeboken for
seilandskyld innføres, helst fordi at tømmer og skog sammesteds finnes
nedfelt. Derfor avsies så for rette at imedens og all den stund overskrivne
etterretning av ingen bevises å være underdømt, skal Berakvams eigen aktes
og holdes fra fjellrøsten og ned i dypeste dalen eller sjøen. Og etterdi det
omtrettede tømmer innen denne eigen finnes huggen har Berakam eiere det
sakeløs å avføre.»
Men Lars Barkeland med Utstein Kloster i ryggen var ikkje tilsinns å sleppa så lettvinnt Barkelandsstølen frå seg. Han reiste til lensherren og tok ut stemning på sorenskrivaren og dei seks lagrettesmenn for den dom dei hadde avsagt. Stemninga dat. Kongsgård 10. juni 1660. Nå er det lagmann Niels Ebbesen som skal ta seg av saka. Lagmannen fører sakshandsaminga inn i lagtingsprotokollen såleis:
«Anno 1660 den 26. juni var jeg på
åstedet Barkelandsfjell retten å betjene. Nærværende de otte sorne
lagrettesmenn Rasmus Hustoft, Erik Stråtveit, Per Indreland, Gunbjørn
Ullevoll, Ole Rødne, Torger Stølsmark, Orm Haugeland og Ole Hustveit.
Men etterdi jeg ikke for min svakhets
skyld kunne aldeles oppnå på den omtvistede plass, har jeg befullmegtiget
ærlig og velforstandige mann Søfren Pedersen, byskriver, som med forskrivne
menn skal syne og besee hva merkestene som oven i fjellet står, enten de finnes døktige eller ikke. Og jeg forblev nedenunder
fjellet.
Da begav de dennem opp på fjellet og
dets beskaffenhet beså. Og blev fremlagt på åstedet av Laurits Barkeland en
vores gunstige lensherres utstedte stevning dat. Kongsgård 10. juni
sistleden, hvorved han har citeret sorenskriver Michal Nielsen med hans
meddommere for deres utstedte dom, samt hr. Simon og Odd Berakvam, desligeste
endel prov som uti saken skulle prove. Hvilken stevning blev for retten lest
og påskreven. Nok blev fremlagt av vederparten sorenskriverens dom dat. 22.
nov. sistleden, som for retten blev lest og påskreven.
Da etter stevningens formeld begav
min fullmektig Søfren Pedersen sig med forskrevne menn og des beskaffenhet
beså. Da befantes 3 stene stående oven i fjellet som
strekker langs det støkke som Berakvam er tildømt fra Barkeland, men ingen
hovedsten fantes hvoretter samme stene kan ha sin streng. Og tilspurte de Odd
Berakvam om der var noen hovedsten eller ikke. Hvortil han svarte at der ingen
andre stene er eller finnes enn forskrevne 3 stene. Og foregav bemelte min
fullmektig og mennene der de av fjellet nederkom, at samme stene ligger
i fjellet, men enten de er døktige eller ikke, det vet de ikke,
ettersom ingen stene finnes enten først eller sist hvoretter de kunne ha sin
streng langs igjennem etter fjellrøstet.
Og der de nedkom .fulgte
sorenskriveren samt hr. Simon dem neden under fjellet som jeg var imidlertid
de var oven på fjellet. Og da tilspurte jeg hr. Simon såvelsom
sorenskriveren om de ville følle med ned til Barkeland hvor helst jeg retten
ville betjene, ettersom jeg ei på marken kunne retten betjene og provene til
forhør. Hvilket hr. Simon ei ville, men påstod at det burde skje på
åstedet. Da tilbød jeg ham om han ville la sine prov ta til forhør der på
stedet, hvilket han heller ikke ville, men påberopte sig på at han hadde
flere prov som ikke var stevnet, løp så borti fjellet med Odd Berakvam som
saken anrører, og ei ville møte sine vitner å lide forhør, hvilke de 8
menn bestod der jeg dem derom tilspurte.
Deretter begav jeg meg med forskrevne
8 menn til Barkeland retten der å betjene, hvor da tilstede var
sorenskrivaren Michal Nielsen, og da blev etterskrevne breve fremlagt: Er da
fremlagt en forbudssettel av vores gunstige velb. lensherre utstedt, dat. 29.
nov. 1659, anlangende endel tømmer sogn fantes på bemelte plass, som blev
lest og påskreven. Enn blev fremlagt av Utstein Klosters fogd velakte mann
Jens Christensen hans skriftlige innlegg, dat. Barkeland 26. juni 1660, som
blev lest og påskreven. Hvorimot møtte uti rette sorenskriveren Michal
Nielsen og formente at hans dom bør stå ved makt, og sa han ville svare til
sin dom hvor det er. Og blev påropt om der var noen tilstede på hr. Simons
vegne, som hans prov etter stevningen ville la ta til forhør. Da er ingen fremtrommen. Men
Utstein Klosters fogd Jens Christensen samt de innstevnte prov stod for retten
og dem etter stevningen presenteret.
Da blev etter stevningens bemeld
fremfordret hva prov som av Laurits Barkeland var innstevnet, deres sannhet å
prove. Da først fremkom for retten Holger Riskedal, lensmann, og provet at
han var 1 ½ år
gammel da hans far flytte til Barkeland, og da kan han
minnes ungefær 34 år at han gjette fe oppe i fjellet. Da rev hans
bestefar og far never på det støkke mark nu omtvistes. Videre var han ikke
bevisst, men sa derhos at de måtte hugge der om de hadde villet.
Dernest fremkom Bård Sandvik og
provet at han for 35 år siden tjente sl. Reer Barkeland, og da stølte sl.
Reer Barkeland på det omtvistede stølsplass som nu er Berakvam tildømt, men
aldri hørte at der var noe skifte imellem Barkeland og Berakvam.
Nils Berge, ungefær 80 år gammel,
provet at han for 60 år siden tente i Jelsa prestegjeld, og da hørte han
aldri annet enn det støkke mark som nu omtvistes jo hørte Barkeland til, ei
heller hørt annet inntil denne dag.
Jørgen Hille, en mann ungefær 100
år gammel, provet at sålenge han kan minnes da har han aldri annet hørt enn
det fjell samt det støkke mark som nu omtvistes jo har hørt Barkeland til og
har het Barkelandsfjell all sin tid.
Kari Strandenes, en kvinne ungefær
80 år, provet at hun tjente 10 år på Jelsa førenn den store pestilence
(1600) kom, og da hørte hun aldri annet enn, det fjell og det støkke mark
som nu omtvistes jo hørte Barkeland til og alltid hadde fullt Barkeland og
aldri at der har vært talt på før nu, og hadde deres støl der i fjellet
på omtvistede plass.
Torgeir Fjetland provet at ungefær
for 26 år siden, da arbeidet han i Berakvam, da levede Jon Berakvams sønner
som da var hjemme hos faren, da kjøpte de den skog som stod på det støkke
mark som nu omtvistes, av sl. Tallak Barkeland, og han var med å hugge uti 2
dage, og var med ham å hugge tvende menn som lever, nemlig Jon Kleiveland og
Anders Foldøen, og aldri hørte han annet enn det jo hørte Barkeland til som
nu omtvistes, og Osmund Berakvam hørte han aldri noe å tale derom.
Halvor Sandhammer provet at han for
en 33 år siden tjente sl. Tallak Barkeland et år, og da stølte de i bemelte
støkke mark samt og rev never der, og aldri hørte annet enn det jo hørte
Barkeland til eller hørte at Berakvams oppsittere noe derpå talte, i sine
dager. Hvorpå forskrevne prov gjorde deres æd etter Norges laug.
Partene blev for retten tilspurt om
de hadde videre breve å fremlegge eller vitnesbyrd å føre, hvortil de
svarte nei.
Da er denne sak for sine
omstendigheter opptatt til idag 6 uker, hvor partene sig da har åinnstille
på Stavanger rådstue. Og des midlertid har hr. Simon sine prov på en 14
dage eller 3 uker å føre, dog ikke de som nu har møtt, og det lovligen. Og
da har partene sig en endelig kom i saken å formode.»
Saka kom oppatt på Stavanger rådstova til fastsett tid:
«Etter oppsettelse fra Barkeland
comparerede jeg på Stavanger laugtinghus retten å betjene. Nærværende
vores gunstige velb. hr. lensherre Henrik Below til Hvidsted gård, samt
velvise borgermester Henrik Hansen og Laurits Pedersen, rådmann, samt Ko: ma:
fogd ærlig og velakte Peder Godsken, med etterskrevne lagrettesmenn, nemlig
Jens Brun, Isak baker, Jørgen isenkræmer med flere godtfolk samme dag
lagtinget søkte.
Er presentert for retten ærlig og
velforstandige mann Jens Christensen fogd på Utstein Kloster, såvel som
Laurits Barkeland. Desligeste sorenskriver Michal Nielsen. Men ingen møtte
på hr. Simons eller Odd Berakvams vegne. Da var bemelte Jens Christensen på
hans hosbonds vegne dom i saken begjærendes.
Da etter tiltale, gjensvar og denne
saks leilighet, er herpå således for rette dømt og avsagt: Ettersom ærlig
og velforstandige mann Jens Christensen fogd på Utstein Kloster, såvelsom en
klosterjordens besittere Laurits Barkeland av Jelse skiprede, nu til sistleden
26. juni på åstedet hadde latt citere skriveren Michal Nielsen med hans
meddomsmenn for deres utstedte dom mellem dem på den ene side og Berakvams
eiere og besittere på den annen side, anlangende en stor del av bemelte gård
Barkelands tilhørende stølsmark uti fjellet, og deruti nedhugget tømmer som
dem skal ha fradømt og til Berakvam. Og 1 skal villet anse deres lange
upåtalte over 100 års hevd eller prov og vitnesbyrd som for Eder derom skal
være ført, og derfor formener I dem forsetligvis skal ha forurettet, og
samme Eders dom bør maktesløs åblive, og bemelte støkke mark at bør
følge Barkelands besittere og deres etterkommere som det hitinntil gjort har,
med videre og mere deres stevning formelding derom. Og ettersom jeg ikke for
min svakhets skyld kunne aldeles oppnå på den omtvistede åsted hvor de
stene skulle finnes bestående, da har min fullmektig velakte Søfren
Pedersen, byskriver, med de 8 mann samme stene beseet og deres betenkende fra
sig givet beskreven, som tilforn heruti befinnes å være innført. Men ingen
hovedsten fantes hvoretter samme stene kunne ha sin strekning. Og tilmed
finnes der ikke flere stene i fjellet enn samme 3 stene, hvilke ikke lenger strekker enn det
støkke mark som Barkeland er fradømt.
Så etterdi her for mig bevises med 7
overensstemmende gammel prov og vitnesbyrd at samme omtvistede støkke mark
har av arilds tid fullt de Barkelands besittere vel over 100 år, og der å ha
hatt deres stølsmark oven i fjellet, og
samme fjell alltid å ha hett Barkelandsfjell. Og aldri at skal bevises det de
Berakvams eiere eller besittere derpå noen tid skal ha talt eller åmaget
førenn nu Odd Berakvam derpå har talt.
Da etter forberørte leilighet, samt
prov og vitnesbyrds formelding, vederstår jeg mig ikke samme lange upåtalte
hevd og bruk fra en av kronens jorder å frakjenne, som årligen skylder 1 ½
1. sm. og herunder en odelsjord som
ikkun derimot skylder 1 1. sm., men samme støkke mark såvelsom fjellet rundt
omkring såvidt som de av arilds tid brukt har, bør følge de Barkelands
besittere og deres etterkommere til deres stølsmark som det hitinntil har
gjort, og det uten noen motsigelse av de Berakvam eiere og besittere i noen
måte.
Belangende det omtvistede tømmer som på fornevnte mark befinnes hugget og
av Odd Berakvam imot velb. lensherres forbud skal være nedført til sjøen og
det i den allerhårdeste vinter, da tilfinner jeg hermed Laurits Barkeland
i langsommelig tid har brukt og
fullt, med videre des innhold som blev lest og påskreven.
Hvoretter fremkom Halvor Hallingstad som sor (svor) og vant etter loven at
han minnes på halvtredjesinstjuge års tid hans foreldre bodde på Barkeland,
da brukte de marken søndenfor Mosesten og til nogle stene som står i
nordvest derfra, hvorav den siste som han vet av står utmed en kløftefuru og
i skiftegaren som siden etter samme stene finnes oppsatt imellem Hodelands
mark og Barkelands mark. Og brukte hans foreldre fri hage opp til samme stene,
og sl. hr. Peder Henriksen brukte fri hage nordentil samme stene. Dog hadde de
felles beite og fedrift sammen, så ingen den annen det formente. Ydermere
bekjente han at hans foreldre hadde febeite nordenfor tjønnen og til
fjellrøstet ved Kallebekken.
Elling Sæbø vitnet i like måte etter laugen som forskrevne Halvor Hallingstad omvundet har.
Ola Reidarsen på Kleppa vitnet i like måte med forskrevne æd og ord i alle måter som Halvor Hallingstad og Elling Sæbø omvundet har.
Stein Jelsa sor og vant etter laugen at sl. hr. Peder Henriksen kort tid førenn han ved døden avgikk bad ham og Osmund Hemnes og Elling Fister som den tid bodde på Jelsa, at vi ville inngå og se hvor det kunne best og lettest skikke sig å oppsette en gjerdesgar, på det Nodelands fe ikke skulle inngå på Barkelands mark og Barkelands fe ikke skulle inngå på Nodelands mark. Og straks deretter blev en gjerdesgar satt på det sted ettersom oss syntes rettest å være og som ennu står, og begynner ved Mosesten i Økstrafjorden og går etter de stene som nu omvundet er, og ender i fjellet der nordvestfore.
Elling Fister sor og vant etter laugen ord fra ord like som Stein Jelsa
omvundet har.
Bård Sandvik sor og vant etter laugen at han for femten eller seksten år siden tjente sl. Reidar Barkeland. Da brukte Reidar skoghage nordenfor tjonnen og inntil skiftesgaren mellem Nodeland og Barkeland, og ikke han hørte at noen ankede på samme opprettede skiftesgar i noen måte.
Med flere ord og tale partene imellem falt, hvoretter de var dom begjærendes.
Da etter tiltale, gjensvar og denne saks omstendighet er således for rette kjent og avsagt: at vi ikke torde oss understå annen skill og skifte å gjøre mellom Nodeland og Barkeland enn som etter den semjegar og de stene deruti står, nemlig fra Mosesten og oppad uti den fjell, men dømmer samme stene og gjerdesgar fremdeles å være og bli rett skill og skifte imellem Nodeland og Barkeland, uten hr. Markus Pedersen innen år og dag kan vite og søke bedre skill som rettligen kan finnes og kjennes enn som de stene og den skiftesgar som vitnesbyrdene nu har omvundet etter som forskrevet står.»
Det var stille om grensene Nådland-Barkeland og Tveitarå framover.
Like til presten Nils Tiurholm kom til Jelsa. Det må her innskytast at Tveitarå ved kjøp og arv då var kome i oppsitjaren på Barkeland si eiga, derfor vart og Tveitarå dregen inn i striden.
På sin vante arrogante måte som me tidlegare har sett presten fara fram mot Jelsabøndene ser me han nå venda seg mot Barkeland. Han skreiv til kongen, gjennom lensherre og stathaldar, og brukte grove skuldingar mot motmannen utan åha det minste å fara med. Lars Barkeland svarte på skuldingane i brev dat. 23. april 1712: Statholderarkivet 1572-1772, pk. 14 (1712-1713).
«Min allerunderdanigste erklæring på sognepresten hr. Nils Tiurholm
vrange angivelser over mig underskrevne hans Ko: Ma: underdanigste
arveundersått, som etterfølger: Først har han vrangelig andraget for min
allernådigste konge at jeg har ulovlig praktiseret mig en fehage til fra hans
gård Nådland, hvilke han har sagt mig usannferdigt på og aldri skal bevise.
Jeg kan bevise med en dom fra anno 1639 den 3. okt. under sorenskriveren
Rasmus Hansen og 12 menns signetter / : i hans formann sl. hr. Markus
Pedersens tid, som ikke lot noe ta fra prestegårdens gods : / at den fehage
har både før og siden den tid vært brukt til min påboende gård Barkeland
og ikke til Nådland, som kopi av samme dom utviser. De andre breve og
dokumenter for denne gård finnes hos min husbond ved Utstein Klosters gods
som denne gård eier. Likeledes giver han mig an at jeg har innhegnet endel
mark fra Nådland og gjort aker og eng til min eiende gård Tveitarå. Jeg kan
ikke vite hvorledes presten hr. Nils Tiurholm tør understå sig å gi sådant
an for vores allernådigste arvekonge og herre, som han aldri kan eller skal
lovlig bevise. Det er liksom jeg skulle ta mig noe til og tilføye ham / :
besynderlig fremfor hans sl. formenn : /, sådan urett, det Gud bevare mig
fra. Kopier av mine lovlige mig tilkjøpte skjøter i allerunderdanighet etter
velb. hr. amtmanns befaling medfølger. Og annerledes bruker jeg det ikke nu
enn mine formenn har hatt og brukt før mig, og ingen klagemål derover av
hans mange sl. formenn har hørt før nu denne prest som alltid klager og vil
ha fra sine granner og naboer. Innfaller derfor med allerdypeste underdanigste
begjæring at sognepresten hr. Nils Tiurholm må bli befalet å la mig med
fred nyte det som mange mine formenn har upåanket hatt og brukt.
Datum Barkeland den 23. april anno 1712
Lars Larssen Barkeland.»
Presten svarte påny med ein replikk:
« Underdanigste replikk.
Den vrangvise mann Lars Barkeland har ved denne sin usannferdige erklæring været ganske følelsesløs av all rett og samvittighet, ti både han og hans gamle far Lars som ennu lever, vet ganske vel imellem Gud og sig at de med stor falskhet og stor urettferdighet har praktiseret sig til å bruke i mange år den fehage fra den gård Nådland, som er en partinens eller støl under Jelsa prestegård og har hatt denne hage til febeite i alders tid. Han sier jeg har krenkelig andraget det, men jeg sier sannhet og han kan aldri bevise annet.
Hans far har vrangelig og urettferdig praktiseret sig den til, og han som sønnen er, nu likeså bruker den. Den dom han har å forsvare sig med av dato 3. okt. 1639 er ganske urettferdig og med falske vitner forvervet, hvilke endel gamle folk som ennu lever, for mig har berettet. Enn ydermere vil endel som lever og tjente hr. Markus Pedersen på de tider, sannferdigen bestå at samme dom blev underkjent ved overretten som da kaltes herredage, og skriveren dømt fra sin bestilling, hvilket de vet og tidt hørte av sl. hr. Markus egen munn. Dessforuten består samme gamle folk at imidlertid de tjente hr. Markus, lenge etter denne doms datum, da hadde hr. Markus sitt fe i samme hage til græsbeite, og det inntil han døde i 1664. Da fehagen i mange år hadde vært fra Barkeland og under Nådland, med hva rett beviser da Lars Barkeland at han etter hr. Markus død er kommet til fehagen etter det hr. Markus til sin dødsdag hadde hagen i possesjon. Så berettes det og at da hr. Markus var død har den gamle Lars Barkeland gået under med enken og fått dommen bort som blev avsagt til d'herredagene. Siden hatt det av mine successorer og fått forlov å sette en gjerdesgar opp og innhegne hagen, som tilforn ikke var, hvilke mange mennesker her i sognet vet å tale om, ja hvor falskelig det dermed har omgået. Her lever ennu en gammel presteenke som er henved 80 år, etter sl. hr. Hofmann, som med hennes børn vet god beskjed om all den svik og urett, når de ville si det, skulle og med andre flere ikke annet enn bekjenne og bekrefte det når de dertil på deres æd blev tvungen.
Mannen Lars Barkeland den unge ville og engang avsone det med mig, at jeg ikke skulle videre tale derpå, som jeg med æd kan testere. Kommer noen på åstaden skal de øyensynlig se den store urett ti fehagen ligger mellem Nådland og prestegården på den ene side i en strekning, men Barkeland med sine eiendeler på hin side, og det går en stor myr og dal oss imellem, så det er umulig og urimelig at han skal kunne gå derover og ha en eiendel på den side.
Hva den gård Tveitarå angår, da er dermed fast likeså bekreftet at dens meste og beste aker og eng har den på Nådlands grunn. Der går en liten elv eller stor bekk imellem begge gårder, som fra høyeste resning i fjellet skifter like ned i sjøen, det gamle folk som der er født bevitner og vil tilstå. Hvor kommer da Tveitarå til å ha aker og eng på Nådlands grunn? Største øyen
synlig urett når det på åstedet besees.
At han sier jeg alltid klager og vil ha fra granner og naboer er ingen ærlig manns ord eller skal godtgjøres, men det heter alltid så når man vil forsvare sannhet og rett. Hadde jeg ikke så god anledning til det og mere, gjorde jeg det langtfra.
Det var derfor hjertelig å ønske Deres Ko: ma : ved fiskalen ville komme mig fattige Herrens tjener til hjelp og la sådan og annen åpenbar urett inntale førenn de gamle vitner bortdør. At de urettferdige kunne bli straffet på deres formue, ti de har god råd til å betale både fiskalen og mig. Gud velsigne Deres Ko :ma: som ikke vil tillate at noe av prestegården skal frakomme med urett, som av den kongelige befaling utgitt 1700 den 16 marti kan sees. Denne min sannferdige replikk testerer jeg med egen hånd. Jelsa prestegård 21. juni 1712.
Niels Tiurholm»
Eg kjenner ikkje til om presten fekk noko medhald, men det er lite truleg. Frå tingbøkene den tid finn me iallfall ingen ny skifteoppgåing mellom Nådland Barkeland Tveitarå. Elles rota presten seg opp i så mykje ugreia etterpå så han i 1716 reiste frå Jelsa.
Barkeland har alltid vore einmannsbruk så lenge attende me kjenner til garden.
I manntalet 1666 er det ikkje nemnd nokon husmannsplass på Barkeland. I 1701 nemnd Barkelandsberget og Tandranes. I 1875: Barkelands berget, Nyvoll, Barkenes, Barkelandsvåg, Tandranes, Rongarvik og Hidleren.
Den eldste del av huset på Barkeland er truleg frå ikr. 1790. Det vart påbygd i Bjørn Barkeland si tid ikr. midten av 1800 talet. Siste tilbygg 1953-54.
betalte 2 lodd sølv i skatt 1563. Veit ikkje meir om han.
var mellom dei 3 utsendingar frå - Jelsa skipreide til kongehylling i Oslo
i 1591. Det har tidlegare mellom ættegranskarar vore vanleg å kalla han
Reidar Reidarson då dei har tyda namnebokstavane i seglet hans for R. R. I
den seinare tid er dei meir komne til at det må vera R. K. som står i
seglet. Eldste sonen heite Knut så det kunne vera rimeleg han heite Reidar
Knutson.
Reidar Barkeland er nemnd som brukar av Barkeland til ikr. 1617. Han var gift med Anna Steinsdotter truleg frå Sæbø i Hjelmeland meddi einaste bror hennar bur der. Broren Olav Steinson Sæbø døydde i 1627 utan livsarvingar. Då er det Anna Steinsdotter på Barkeland og Ragnhild Steinsdotter på Breiland som arva og delte jordegodset saman med enka etter broren. Anna var då gamal og hadde «fledført sig til sine børn,» d. v. s. ho hadde skift ut sitt gods mot at barna hennar skulle sørgja for hennar livsopphald. I skiftet på Sæbø heiter det: «Belangende odelskvinnen Anna Steinsdotter som er udi umage, henne skal alle fornevnte arvinger forskaffe nødtørftig underholdning, nemlig av hver broderlodd 2 rd. og av hver søsterlodd 1 rd. Og enhver dennem forpliktet være den halve part derav å levere til den hun bor hos, årligen til st. Mikkelsdag, og den andre halvpart til påske deretterkommendes.»
Mellom dei som møtte på arveskiftet på Sæbø var versonen Tallak Barkeland.
Reidar og Anna Barkeland hadde barna:
g. m. Ingrid Reidarsdotter (2)
kjem til Barkeland ikr. 1615. Tallak Larsson hadde butt på Vatland i
Refsbygda frå 1601. Truleg var han der g. m. enka etter Jon Tormodson Foss
som døydde ikr. 1601 (sjå Vatland 3.).
I den tid Tallak budde på Barkeland var han mykje nytta som lagrettes og domsmann. Han døydde truleg straks over nyår 1636. Ingrid levde etter han og er nokre år oppført i lensrekneskapen saman med sonen Stein. Barn:
f. 1610 (3 a) overtok Barkeland etter faren i 1636. Dei første åra saman
med mor si. Han må være ein vyrd mann i sokna sidan han var prestens
medhjelpar i kyrkjelyden. Han var og skrivefør. På skipreidetinget i 1634
spør Sofie, prestefrua, kvifor han har lagt fram i retten ein settel i
presten hr. Markus' namn når han sjølv har skrive han. Stein svara ar han
aldri har lagt fram noko slikt skriv.
Stein Barkeland var g. m. Eli Steinsdotter Jelsa, dotter til lensmann Stein Jelsa. Stein sette opp ei måla bu på Barkeland, kanskje etter mønster av den måla bua til verfaren Stein Jelsa. I skiftet etter Eli Steinsdotter gjer sønene krav på dette huset avdi far deira hadde ført det opp av kjøpt tømmer.
Stein Barkeland døydde ikr. 1657. Barn:
Enka Eli Steinsdotter på Barkeland gifte seg oppatt truleg i 1658 med Lars Larsson Opsal.
i Vikedal f. ikr. 1632, son av Lars Larsson Opsal og soneson av lensmann
Lars Knutson i Hogganvik. Mor til Lars Barkeland var Maritta Jonsdotter
Tøtland. Som før nemnd vart Lars ikr. 1658 g. m. enka Eli Steinsdotter på Barkeland.
Utanom ymse jordegods hadde Lars Barkeland fått på arveskifte på Opsal etter faren et par brune klær med sølvknappar, verdsett til 8 rd., 1 skåp til 4 rd., 1 sverd til 3 rd., 1 klinge til 2 rd., ½ våg tinn til 5 rd., ei seng til 3 rd., i sal til 1 rd. og 1 stav av verdi imot ei ku.
Eli Steinsdotter døydde i 1685. Utanom der før nemnde barn med Stein Barkeland let ho etter seg 2 barn med Lars Larsson:
I skiftet etter Eli Steinsdotter vart det som rimeleg var ettersom her var to lag barn eindel kiv både om jordegods og lausøyre:
«Endelig protesterte arvingene på 2 gullringer som ennu var ubytt. Da svarte Lars Barkeland dertil at Lars Berakvam bekom den ene istedet for hans brudgomsklær, og den annen mente Lars han burde beholde etterom han hadde forært sin salige kvinne den. Samt og formente bemelte stibbørn at det malede hus som står på Barkeland burde dem tilhøre, ettersom de deruti ikke fikk noe i skiftet etter deres sal. far. Herimot Lars Barkeland svarte at samme hus burde ei avføres førenn gårdens huse blev besiktiget og ombudsmannen var selv tilstede.» Det vart elles opplyst i dette skifte at «den malede stue» var oppbygd av Stein Barkeland og tømmeret kjøpt i framand skog. Arvingane etter Stein vart tildømt halvparten i huset som ikkje skulle flyttast frå Barkeland ifall det vart pålagt i åbot når husa på Barkeland skulle sjås over av ombudsmannen for Utstein Kloster.
Om gullringane vart dømt: «Belangende
de 2 gullringe som arvingene protesterte på, hvorav den ene til Lars Berakvam
istedet for hans brudlupsklær er blitt levert. For den annen betaler Lars
Barkeland 3d1. 12 sk. til Nils Eriksen i Stavanger for gjeld som ei på
skiftet blev angitt. Finnes den mere verd kommer det ham og stibbørnene
imellem til skifte og deling.»
«Endelig for den pretenderende omkostning på denne sak, da gav Lars Barkeland og godvillig foræret bemelte hans stibbørn derpå 6 m. sm. i Bjerga, hvormed de på begge sider var venner og vel forlikte. » I tingboka for 1685 finn me dette skifte utførleg omtala.
Lars Barkeland døydde i 1715 omlag 83 år gamal.
f. ikr. 1662 på Barkeland vart bonde på Barkeland etter faren. Bygselbrev
fekk han først i 1714, året før faren døydde, men han hadde nok styrt
garden frå før 1700.
Lars Larsson er nevmnd lensmann i 1710, men truleg var det berre mellombils for Ånon Marvik som var lensmann både før og etter 1710. Elles var Lars Barkeland vel kjend på tinget og visste korleis ei sak skulle førast. I ei sak mellom Tore Håvarstein på Rennesøy og Lars Barkeland om eigedomsretten til 1 l. 12 m. sm. i Vatland sende Tore ein sakførar eller prokurator for seg til tinget. Lars Barkeland møtte opp, sanna han var rett stemnd til tinget, men etter «Norges laug» skal bonde møte bonde i retten, han kan ikkje godta at Tore Håvarstein sender ein sakførar til tinget. Saka vart utsett for at Tore Sjølv kunne møta fram. Truleg var det for å vinna tid. Da saka kom oppatt møter framleis ein sakførar for Tore, men Lars Barkeland protestera ikkje, nå har han alle papir og brev i orden og vinn og saka.
Det er nemnd i innleiinga om Barkeland striden om skiftelinene med presten. To andre saker som presten og Lars Barkeland var innblanda i skal her stutt nemnast.
I 1711 vart det skrive ut ein ekstraskatt. Det var presten som skreiv opp
manntalet for sin kyrkjelyd. Deretter sette to mann namnet sitt under som prov
på at det var rett. Det var Lars Barkeland og Jakob Bjering på Lovra som
skreiv under. Seinare viste det seg at sokneprest Tiurholm hadde gjeve feil
sjølmelding for seg sjølv. Han hadde skrive at han hadde 3 barn over 12 år,
men han hadde 7 barn over 12 år. Truleg hadde korkje Lars eller Jakob lese
gjennom manntalslista, men litte på at presten skreiv rett. Futen fekk snart
greia på dette og ville trekkja jelsapresten til ansvar for urett
sjølmelding. På tinget svarte presten at etter forordninga skal ingen skatta
for meir enn 3 barn, og då meinte han det kunne vera det same for futen kor
mange barn han elles hadde. Futen var ikkje samd i dette. Det var ikkje for å
få meir skatt han hadde reist saka, men for urette brev. Domen vart at
presten og dei to som hadde skrive under skulle betala 10 rd. for kvart barn
presten hadde gløymt og 3 rd. i saksomkostnad, tilsaman 43 rd. Då dei
seinare skulle krevja inn bøtene viste det seg at det sto ingen ting i dommen
kor mykje kvar skulle betala. I 1714 fall derfor ny dom: Presten skulle betala
halvparten, dei to andre ein fjerdepart kvar. Presten vart panta for sin part
29. mai 1715. Men same året stemnde Lars Barkeland inn lensmannen og
stemnevitner til tinget. Dei skal vitna om ikkje presten har sagt at han skal
halda Lars Barkeland og Jakob Lovra skadelaus i denne saka. Presten sende eit
skriv til tinget at han har anka dommen til høgare rett, vert han der
frikjent ville han halda dei skadeslause. På annan måte var det ikkje meint.
Noko meir om dette kjem ikkje oppatt på tinget.
Presten skriv i same skattelista 1711: «Penge på rente har jeg ganske ingen så sant hjelpe mig Gud.» Det hadde han kanskje ikkje men pengar på kistebotnen monne han hatt.
Natta millom 17. og 18. mars 1714 var det innbrot i prestegarden. Det var stole 300 rd. etter som presten sjølv sa. Nå hadde Lars Barkeland ein steson, Ola Olson, som den tid budde på Finnesand på Mosterøy. Ei tid etter innbrote i prestegarden hadde han vore på Sandnes. Han var ein lentug kar og betalte godt for seg, skjemta med at det var då endå att av pengane til jelsapresten. Det tok ikkje så lang tid før sokneprest Tiurholm fekk veta kva Ola Finnesand hadde sagt på Sandnes. Ola Finnesand vart sett fast og saka kom opp på ting både på Jelsa, Rennesøy og Sandnes. Lars Barkeland gjekk god for steson sin så han vart sett på frifot, og sette byskrivar U. F. Ågård i Stavanger til forsvarar for han. Men saka gjekk vidare, like til Ola Finnesand kunne prova at den natta det vart stole i prestegarden då låg han i Stavanger i huset til Mikkel Valentinson. Ola Olson Finnesand vart frikjent, men fekk ei heller dryg bot for munnbruket sitt på Sandnes. Tru om ikkje ordtøket «skriv det på jelsapresten.» skriv seg frå dette.
Båe desse sakene skulle ikkje gjera venskapen varmare millom Barkeland og prestegarden. Presten fekk elles etter den siste saka så mange krav både frå Ola Finnesand og frå alle lensmenn som hadde halde Ola Finnesand i arrest og ført han frå ting til ting, at han søkte seg bort frå Jelsa og reiste i 1716 til Evje i Setesdalen.
Lars Barkeland var 1. g. m. Sissel Olsdotter frå Kjøllevik i Strand. Ho var enke då, og hadde sonen Ola Olson med seg til Barkeland. Det er den same Ola Olson eller Ola Finnesand som me nett har skrive om. Han var 16 år i 1701. I 1705 gifte han seg med den gamle enka på Hamra Siri Osmundsdotter som godt kunne vore oldemor hans for alderens skyld. Ho døydde i 1711, og det var då at Ola busette seg på Finnesand. Sist me høyrer til han er han komen til Kjøbenhavn.
Sissel Olsdotter vart grl. i 1700 51 år gamal. Med Lars Barkeland hadde ho barna:
Lars Barkeland g. 2. 1701 m. Marta Olsdotter, Håland i Erfjord. Med henne hadde han barna:
Lars Barkeland døydde i 1722. I buet etter han var der jordegods i Vatland, Helgeland, Vikedal, Vignes på Finnøy, Sørestad i Suldal, Natland og Tveiterå.
Etter Marta Olsdotter er det skifte 1742.
f. 1708, var berre 14 år då faren døydde. Mora Marta Olsdotter styrte
sjølv garden til Lars var så gamal at han kunne overta.
Denne Lars Barkeland skreiv uvanleg godt for seg og må ha fått ei grundig opplæring, truleg hjå presten. Det var vanleg at presten held lærar for barna sine, og då fekk ofte dei næraste bondesøner høve til å fylgja med i opplæringa mot å betala for seg. Det kom ein ny prest til Jelsa i 1716 som truleg hadde barn i skulealderen.
I 1729 tingles han sin bygselsettel på 1 ½ l. sm. i Barkeland, bygsla av Torbjørn Larsson fullmektig for generaltollforvaltar Garmann. Dat. Utstein Kloster 4. des. 1728.
I 1752 får han skjøte på Barkeland av Karen Frimann sal. Johan Garmanns enke. Skjøte dat. 2. nov. 1752. Kjøpesum 550 rd.
Lars Barkeland var lensmann i Jelsa frå 1738 til 1753. G. 1736 m. enka Brynhild Gudmundsdotter Håland f. 1709. Ho var då enke etter Rasmus Laland på Jelsaneset. Lars og Brynhild var søskenbarn så dei måtte få kgl. løyve til giftarmålet. Barn:
Det er skifte etter Brynhild Gudmundsdotter i 1769. Forutan barna med Lars
Barkeland let ho etter seg barna med Rasmus Laland, Rasmus Rasmusson,
gjestgjevar på Sand og Marta Rasmusdtr. Økstra.
Nettoeiga i buet var på 1097 rd. med jordegods i Barkeland, Skimling, Vignes, Fitje, Tveitarå, Erøy og Eide på Sand.
Lars Barkeland døydde i 1773 64 ½ år gamal.
f. 1749 får skjøte på Barkeland 2. nov. 1772. Betalte 400 rd. for
garden.
Gudmund Barkeland vart i 1772 g. m. Eli Ormsdotter Bergeland f. 1751. Eli døydde 1777 26 år gamal. Ho let då etter seg to barn:
Gudmund Barkeland gift 2. m. enka Kari Villumsdotter. Skår f. 1751, dotter av sersjant Villum Hansson Skår og Inger Johanne Hjelm. (Sjå og Jelsa 33). Ho var då enke etter Ola Faltinson Aupe. To barn hadde ho med Ola Aupe: Faltin og Villum. Villum døydde visstnok som barn, men Faltin fylgde med mor si til Barkeland og voks opp der. I 1793 vart Faltin Olson g. m. Marta Andersdotter Økstra, overtok då odelsgarden sin Aupe og var seinare lensmann i Sjernarøy.
Gudmund Larsson var grl. 8. jan. 1790, vel 40 år gamal. Utanom dei to før nemnde barn med 1. kona, let han etter seg 3 barn med 2. kona:
Elles var der to barn:
som døydde som spebarn.
Kari Villumsdotter brukte Barkeland til 1793. Då gifte ho seg med Orm Johannesson Bergeland. Dei makebyter hennar odelsgard Skår i Hjelmeland mot Østhus i Bygda og flytter dit. Sjå Østhus i Bygda nr. 14.
f. 1775 overtek Barkeland i 1793 og får same år skjøte på Barkeland og
Tveiterå. Kjøpesum 566 rd. 2 ort 16 sk.
Han vart i 1794 g. m. Inger Johanne Bjørnsdotter Jelsa f. 1774 (sjå Jelsa 33 a).
Lars Gudmundson Barkeland grl. 15. nov. 1810. På ei byreis vart han slegen overbord og drukna. Han var då 35 år. Enka sat to år i uskifta bu med kgl. løyve. Men i 1812 er det skifte på Barkeland. Enka var då trulova med Lars Kristenson
Fuglestein og han møter på skiftet som hennar laugverie. Av jordegodset vart i skiftet Barkeland og Tveiterå verdsett til 1500 rd. Av lausøyre var der 1997 rd. Tilsaman 3 497 rd. Barn til Lars Barkeland:
Fuglestein f. 1782, son av Kristen Ormson Fuglestein og kona Liva
Larsdotter Barkeland (sjå nr. 7), vart 11812 g. m. enka Inger Johanne Bjørnsdotter Barkeland. Lars Kristenson hadde før
vore skulehaldar i Sørfjordens kreds i Jelsa. Han hadde si opplæring i
Kristiansand og tilsett i Jelsa 1800 og var lærar til han gifte seg i 1812 og
flytte til Barkeland.
Ikr. påsketid 1816 var Lars Kristenson i skogen. Kom der til å fella eit tre over seg og døydde straks etter av det. Han var då 34 år gamal. Barn:
Inger Johanne Bjørnsdotter g. 3. m. Ola Gunnarson Natland.
f. 1791, g. 1817 m. enka Inger
Johanne Bjørnsdotter. Dei bruka Barkeland 2-3 år, selde så og sette seg
i folga.
Inger Johanne døydde i 1842 67 år gamal. Ho let då etter seg ei dotter med siste mann: Laurentsa Olsdotter f. 1818, g. 1847 m. Knut Meidell på Jelsa. Dei flytte til Ramsvik .(jå Gjerde nr. 4).
Ola Gunnarson Barkeland gifte seg 2. m. enke Siri Eriksdotter Høyvik. Han flytte då til Høyvik. (Sjå 1. Høyvik nr. 11).
Barkeland f. 1797 (9 b) overtok Barkeland etter skjøte dat. 1818 og 1820.
Samanlagt for Barkeland og Tveitarå betalte han 1150 spd.
Bjørn Barkeland var mykje med i bygdestyringa. Då det kommunale sjølstyre tok til i 1837 vart han valgt til varaordførar. Til ordførar hadde han ei røyst mindre enn Ole Steffenson Fatnes. Han var 2. suppleant til Stortinget i 1836. I 1839 4. suppleant.
Som jordbrukar merka han seg ut. I 1838 fekk han tilkjent premi av Stavanger Amts landhusholdningsselskap for nydyrking. Verdien av premien skulle vera 4 spd. som han kunne få i pengar eller ein eller annan verdigjenstand i gull eller sølv etter eige ønske. Etter spørnad svarte Bjørn Barkeland: «Mit ønske er å erholde en fingerring av gull.» Det han fekk premien for var eit dyrkningsfelt på myrjord av 5 ½ tn. utsåd. Dertil eit dobbelt steingjerde 500 famnar langt og 2 ½ al høgt. Same året fekk søster til Bjørn, Grete Nådland liknande premi for vadmålsveving. Ho fekk eit innvendig forgylt sølvbeger. Dei tri prøvene ho sende inn til selskapet ligg nå på statsarkivkontoret i Stavanger.
Bjørn Barkeland vart i 1818 g. m. Marta Karina Rasmusdotter Økstra, båe var då 21 år gamle. Barn:
I 1859 skjøtte Bjørn Barkeland garden over på verson sin Ole Thorsen. Kjøpesum 2 000 spd. og folga. Bjørn tok Tandraneset til folgestykke og sette opp nye hus der. Marta Karine Rasmusdotter døydde der i 1878. Bjørn flytte då attende til Barkeland der han døydde i 1881.
f. 1822, son av Thore Thorsen Jelsa (sjå Jelsa 21 f), vart i 1844 g. m. Inger
Johanne Bjørnsdotter Barkeland f. 1823. Dei budde først i Hjelmeland der
Ole Thorsen var landhandlar. I 1859 vart han tilsett som lensmann i Jelsa.
Same året fekk han skjøte på Barkeland og busette seg der.
Ole Thorsen hadde etter konfirmasjonen i 14 års alderen fått privatundervisning hjå presten i Suldal. Kom seinare til Stavanger og stod i 4 år på krambua til kjøpm. Ludvig Thorsen. (Sjå Jelsanets 66). Tok så til med landhandel i Hjelmelandsvågen saman med broren Per. Var med å skipa Hjelmeland sparebank 1852, sat i styret der til 1863. Møtte som varaordførar frå Hjelmeland på fylkestinget 1855, 56, og 59. Lensmann i Jelsa 1859-1877, lensmann i Hetland 1877-l898. I Hetland var han samstundes justitsvaktmester ved Bispeladegård Kredsfengsel. Medlem av Stavanger bystyre, meddirektør i Det Stavangerske Dampskipsselskap og direktør i Norges Bank i Stavanger 1891-1893. 11898 var han med og skipa Stavanger Amt Lensmannsforening, mellom skiparane var og sonen Th. Thorsen.
I ung alder kom han inn på Stortinget. I 1854 32 år gamal var han 3. suppleant. I 1857 4. representant. Likeeins på det overordentlige Storting 1858. 1859 og 1860 3. representant. 1862 og 1863 og overordentlig storting 1864, 1868-69, 1871-73 5. representant. 1874-76 1. representant. I alle år medlem av veikomiteen, i 1864 og i jernbanekomiteen. Medlem av lagtinget frå 1862. Han var og medlem av landskommisjonen til utarbeiding til ny matrikkel i 1863.
Ole Thorsen Barkeland var utan tvil ein av dei mest framskotne menn Jelsa har fostra. Hans virke var av landsformat. Barn:
Ole Thorsen døydde i 1904, Inger Johanne Bjørnsdotter i 1911.
f. 1845, overtok Barkeland i
1873. Det året kjøpte faren Framigard på Hebnes og busette seg der. Då
faren i 1877 vart tilsett som lensmann i Hetland vart Thor Thorsen utnemnd til
lensmann i Jelsa. Lensmann i Jelsa var han til han døydde i 1913.
I Rogaland lensmannslag jubileumskrift 1948 står det:
«Thor Thorsen f.
28. 1. 1845, lensmann i Jelsa 1877-1913. Etter konfirmasjonen gikk han en
tid på Kongsgård skole i Stavanger og senere på landbr.skolen på
Østrått. Han var meget benyttet som kommunemann og nedlagde et betydelig
arbeid som sådan. 1 over 30 år var han medlem av Jelsa herredstyre og
protokollførende forlikskomisær.I 1892 og 93 var han skattekommisær i
Ryfylke. Han var kunnskapsrik, solid, pålitelig og forsiktig i all sin ferd.
Han var meget tilbakeholdende, av få ord,
og var derfor mindre kjent utenfor sin hjembygd.»
Thor Thorsen vart i 1872 g. m. Karen Malene Johannesdotter Furre i Sjernarøy f. 1850, døydde 1908.
Då Thor Thorsen døydde i 1913 overtok einaste dotter,
Denne plassen er den eldste og største husmannsplass under Barkeland. Han er nemnd i matrikkelutkastet frå 1723, men var mykje eldre enn det.
frå Sauda f. ikr. 1655 kom til Tandraneset ikr. 1690. Ein som, Halvar
Sigbjørnson er fødd på Tandranes ikr. 1691.
Sigbjørn Tandranes med huslyd flytte seinare til Sjernarøy der han som den siste av huslyden døydde i 1726. Presten skriv i kyrkjeboka: «juni 1726 blev nedsat og siden predikkensøndag kastet jord på en fattig mann ved Sjernarøen, navnlig Sigbjørn Halvorsøn, barnefødt på Egeås i Sau sogn, foreldrenes navn ere Halvor Andersøn og Lisbet Sigbjørnsdatter. Havet vært i egteskab med sin salige kvinde Berte Jgesdatter. Haver levet med hende 39 år og imidlertid avlet med hende tvende sønner som med moderen forhen er hendøde.»
bur i der 1723, kjenner ikkje meir til han. Det er mogleg at det er den
gamle sagmesteren i Saga u. Økstra, Johannes Kristenson.
f. 1703, son av Johannes Kristenson ved Økstrasaga, bur frå ikr. 1735 på
Tandranes. G. 1727 m. Ingeborg Olsdotter
Nådland u. prestegarden. (Sjå der nr. 4).
Dei budde først på Vatland på Ombo. (Sjå Vatland 20). Barn:
Per Johannesson døydde i 1756. I skiftet er nemnd den umyndige Helga Persdotter då 22 år, Formyndar for henne var Ola Jelsa, men seinare overtok broren Jakob Ottøy formyndarskapet. Per Johannesson g. 2. m. Barbro Gautesdtr. Jørstad.
f. ikr. 1729, g. m. Borghild
Jonsdotter f. ikr. 1737, bur på Tandranes i 1758. Barbro Gautesdotter 62
år bur hjå dei i 1758. Ei dotter Ingeborg Olsdtr. er fødd på Tandranes i
1759. Truleg flytte dei frå Tandranes straks over 1760.
son av Ola Njeldson Barkeneset u. Barkeland, vart i 1764 g. m. Sissel
Halvarsdotter Østhus i Bygda. Dei bygsla Tandraneset. Sissel var i slekt
med husbondsfolket på Barkeland meddi mor hennar var dotter til Lars
Barkeland. (Sjå Barkeland 6 a). Kjenner til to barn:
men dei døydde som barn. Sissel Halvarsdotter er det skifte etter år 1801. Nield Olson lever etter henne, men ingen barn. Brorbarna hennar, to døtre etter Lars Halvarson Li er einaste arvingar.
58 år og enkemann bur i Tandranes i 1801. Har då Kristi Eilertsdotter til
hushaldar, dotter av Eilert Olsen Barkenes, som budde i Hjelmelandsvågen. Ho
vart straks etter g. m. Nils Ågeson, son av Age Olson Amdal på Nedstrand.
Dei budde 2-3 år i Tandranes. Mikkel Olsen reiste truleg bort straks over
1801. Nils Ågeson flytte til Tasta.
f. 1749, g. m. Inger Ingebretsdotter f.
1750 bygsla etterpå Tandranes. Dei hadde først butt i Eskevika u. Hamra,
flytte derfrå til Kjelsvik u. Fuglestein og kom tilsist til Tandraneset. Der
døydde Inger Ingebretsdotter i 1812 etter å ha lege tilsengs i 10 år. Ho
let då etter seg barna:
Ingebret Larsson g. i 1813 med enka i Grønnevik Lisbet Olsdotter. Ho døydde året etter 52 år gamal.
Ingebret Larsson g. 1815 m. enka Marta Andersdotter Sanderstykke u. Tveita. Ho var frå Sauda.
Det er skifte etter Ingebret Larsson Tandranes i 1826. Forutan enka Marta Andersdotter og dei tri barna med Inger Ingebretsdotter let han etter seg ei dotter
Ingebret Tandranes var nok gift 4 gonger og Boel var med 1. kona. Denne dottera er ikkje nemnd i skiftet etter Inger Ingebretsdotter så Ingebret var nok enkemann då han gifte seg med Inger.
Denne Boel Ingebretsdotter var nok litt av eit problem. Men «herretekke» hadde ho. Tri-fire gonger vart det lyst til ekteskap for henne, og alltid med ny make, men alltid før siste lysing skjedde møtte Boel opp, helst hjå klokkaren, og sa frå at ho ikkje ville gifta seg med den mannen. Elles var ho ikkje einsam. Minst 5 barn hadde ho
I 1831 51 år gamal gifte Boel Ingebretsdotter seg med den 36 årige ungkar Levard Andersson Ormannsvik.
Enka etter Ingebret Larsson gifte seg i 1827 67 år gamal med enkemann Ola Johannesson Nordnes 31 år. Dei flytte i 1835 til Tveita i Avaldsnes.
(21 b), g. 1815 m. Jorunn
Johannesdotter Grønnevik, busette seg på Tandraneset.
Det er skifte etter Jorunn Johannesdotter i 1829. Ho let då etter seg barna:
Lars Ingebretson g. 2. 1830 m. Anna Amundsdotter lsvik u. Marvik. (Sjå Marvik 31.)
jr. Sauda f. 1827, g. m. Marta Lisbet
Tandranes (22 c), får feste på Tandranes i 1854. Dei brukte plassen 5-6
år. Då flytte dei til Hålandsosen der Torgils slo seg ned som skomaker.
Barn:
Bjørn Barkeland tok Tandraneset til folgestykke i 1859 då han sa frå seg Barkeland. Han budde der til 1878. I 1879 vart Tandraneset bygsla bort påny.
Sørvik u. Fuglestein f. 1848, bygsla Tandraneset av Ole Thorsen i 1879.
Bygsla galdt førebils på 10 år. Osmund kjøpte husa av Bjørn Barkeland.
Det var ein stovebygning, ei løa, eit uthus og eit naust.
Osmund Ivarson vart i 1878 g. m. Liva Sjursdotter Nyvoll f. 1848. Osmund åtte ein jekt han segla med og var elles fiskar. Barn:
Osmund og Liva bur på Tandraneset i 1900.
Plassen var truleg ikkje av dei største med omsyn på jordveg. Det var sagmesteren som seinare budde der, og truleg var dei fleste som. før hadde butt der samstundes sagmester på Barkelandssaga.
f. ikr. 1655 i Hjelmeland, bur der i 1701. Då har han sønene
I 1705 er ein son grl. utan at namn er oppgjeve. I 1706 er sonen då heima
kalla
I 1705 er grl. Siri på Berget Johannes' kvinne. Johannes Steinson g. 2. 1706 m. Siri Tjøsteldotter. Det kan sjå ut til at Johannes ikkje har vore første husmann på Berget. I 1701 har han ein tenar Ingebret Halvorson 24 år som er fødd på Berget u. Barkeland.
Med Siri Tjøstelsdotter hadde han barna:
Johannes Steinson grl. 1727.
bur der mellom 1720 og 30. Ein son Nils Rasmusson
grl. i 1723. Ein son Lars Rasmusson f.
1729.
f. 1711 (25 c) overtek bygselen på Barkelandsberget etter Rasmus. Han vart
i 1756 g. m. Marta Omundsdotter f.
1719. Dei bur på Berget i 1758. Dei flytte seinare til ein plass under
Økstra (Slåtta ?).
f. 1722, truleg son av Rasmus Laland på Jelsaneset, flytte inn på
Barkelandsberget ikr. 1763 og skulle vera sagmester på Barkelandssaga. Hadde
før butt i Ormannsvik og Økstraslåtta. G. m. Barbro Paulsdotter f. 1723. Barbro Paulsdotter døydde i 1784. Barn:
I 1789 gifte Nils Rasmusson seg med enka på Røykjenes Massi Kristiansdotter. Flytte då frå Barkelandsberget og busette seg i Sponevik u. Bergeland. Med Massi Kristiansdotter hadde han dottera
Nils Rasmusson døydde på Kunes u. Røykjenes i 1801 78 år gamal.
f. 1744, g. m. Marta Nilsdotter f.
1748 (28 a), busette seg på Barkelandsberget. Der døydde Sjur i 1786, 42
år. Kjenner barna:
Enka Marta Nilsdotter gifte seg oppatt i 1779 med Per Thorson. Dei bur i 1801 som husmannsfolk u. Østhus i Bygda.
f. 1759, g. m. Marta Hansdotter, flytte
inn på Barkelandsberget då dei gifte seg i 1787. Dei flytte seinare til
Jelsavågen. (Sjå Jelsaneset).
f. 1751, son av Omund Monsson (sjå jelsaneset) vart i 1789 g. m. Mari
Olsdotter. Båe hadde vore gift før. Ho truleg med Jon Hansson i Bandura.
I 1801 bur Omund og Mari på Fuglesteinberget. Dei har då desse barna heime:
f. 1729 i Sjernarøy, foreldre Anders Torgilsson og Ingrid Bjørnsdotter.
Kristen vart gift i Sjernarøy i 1753 med Mari
Larsdotter Talgøy. I 1772 var Kristen enkemann, det året gifte han seg
med Elisabet Nilsdotter, f. 1726. Ho
døydde på Barkelandsberget i 1805. Kristen gift 3. 1808 m. Brita Larsdotter Foldøy. Han var då 80 år gamal. Han døydde på
Barkelandsberget i 1810. Brita Larsdotter tente hjå Valentin Valentinson på
Foldøy i 1801, då 45 år gamal. Barn me kjenner:
truleg son av Per Olson Rongarvik, vart i 1805 g. m. Eli Kristensdotter Barkelandsberget (32 c). Dei får grunnasettel
på Barkelandsberget i 1806. Plassen vart då kalla ein opprydda, innhegna men
uskattlagt plass. Per Person døydde i 1829 49 år gamal, Eli Kristensdotter i
1842 88 år gamal. Truleg var dei barnlause.
f. 1809, son av Bjørn Person Bandura, vart i 1830 g. m Berta Olsdotter Nordnes f. 1807, dotter til Ola Samuelson Årsvoll.
Kristen Bjørnson bygsla Barkelandsberget i 1830, men bygselsettel fekk han først i 1849. Vilkår: «Han skal tillike være sagmester på Barkelands bordsag så lenge han skjerer bordene forsvarlig, imot 2 ort på egen kost for hvert stort hundre bord.
2. Til hver jul skal han levere 10 gode furutønner og 2 ort i penge. Desuten arbeider han 4 dage i vårvinnen og skjerer 8 lass korn, samt for en holme kallet Skaholmen arbeider han utenom onnetiden hvert år 6 dage. Desuten er han pliktig foruten betaling å arbeide og istandsette alt smått av trearbeide sagen tilhører. Noen inderste må ikke husmannen innta uten husbondens tillatelse. Husmannen nyter fritt brensel for sitt hus i gårdens utmark, fritt beite for sine kreatur. Om høst og vår må han ha dem i gjerdet innen Neset, om sommeren tilheis.»
Berta Olsdotter døydde i 1864. I 1867 er det skifte etter henne: Ho let då etter seg barna:
Kristen Bjørnson g. 2. 1867 m. enke Lisbet Jonsdotter Foldøy, fødd på Riskedal i Årdal 1807. Kristen døydde i 1888, Lisbet levde etter han.
f. 1853, son av Ola Salmundson Grønneviktræ, får feste på
Barkelandsberget i 1893. Salmund g. m. Inger
Omundsdotter Krossvik f. 1861. Dei budde første åra i Grønneviktræ.
Barn:
Salmund var jekteskipper.
f. ikr. 1715, g. m. Eli Eilertsdotter er dei første busette folk me finn i Barkenes. Eli Eilertsdotter døydde i 1770 64 år gamal. Ho let då etter seg barna:
Ola Njeldson g. 1771 m. Barbro Magnusdotter Sand. Med henne ingen barn. Ola Njeldson døydde i 1780.
f. 1764, truleg son av Ola Alfson
Rørvik og Lisbet Kristensdotter. Kom til Barkenes ikr. 1800. Han var då g:
m. Marta Ølversdotter, dotter til
Ølver Ottøy, mor til Marta Eldri Osmundsdtr. døydde hjå dotter si på
Barkenes i 1801. Barn:
Torger Olson døydde i 1818, Marta Ølversdotter i 1838.
f. 1796 (37 a) vart 1821 g. m. Marta
Endresdotter Maribu i Erfjord f. 1788. Dei overtok plassen etter Torger
Olson. I 1849 fekk dei bygselsettel. Då var husa på Barkenes ei lita
røykstova med kakkelomn og ei lita høyløa. Barn:
Marta Endresdotter døydde i 1845 58 år gamal. Kristen Torgerson g. 2. m. enka Kari Omundsdotter Krossvik. Kristen døydde i 1865.
Rongarvik f.
1829. (Sjå Rongarvik), vart i 1860 g. m. Anna
Bjørnsdotter Fuglestein f. 1840,
dotter av Bjørn Bjørnson Fuglestein som budde på Fårenes.
Johannes og Anna busette seg på Barkeneset. Anna Barkeneset var visstnok den første tilsette jordmor i Jelsa.
Johannes Andersson som var sjømann, døydde alt året etter dei var gift. Han var då 32 år gamal. Ein son hadde dei, Bjørn Andreas Johannesson f. 1861, han var sjømann som faren og døydde ug. i Stavanger i 1881.
f. 1834, son av Ola Knutson Øie i Hjelmeland, vart i 1864 gl m. enka på
Barkeneset Anna Bjørnsdotter (sjå
39). Barn:
Anna Bjørnsdotter døydde i 1878 38 år, Anders Olson i 1882 50 år gamal. Anders var jektefører og snekker, han drukna på ei reis utanfor Jæren.
f. 1849, son av Ola Salmundson Grønneviktræ, bur i Barkeneset i 1900.
G. m. Eli Bjørnsdotter f. 1851,
dotter til Bjørn Olson Barkelandsvågen. Barn
Rongarvik var ein gamal plass u. Barkeland. Ein Nils Rongarvik er nemnd i tingboka 1707. Men elles er det først ikr. 1770 at me finn dei første plassmenn i Rongarvik som me veit noko om.
f. ikr. 1744 bur i Rongarvik
etter han i 1770 var g. m. Marta
Sveinsdotter Sand. Ho døydde i Rongarvik i 1784 39 år. Hermann
oppattgift i 1787 med Marta Paulsdottr Osnes.
Flytte i den tid til Jelsa Nordnes. (Sjå Nordnes nr. 75).
frå Sandslandet vart i 1781 g. m. Eli
Jakobsdotter Ottøy f. 1754, dotter av Jakob Person og Sønnøve
Halvarsdotter. Moster til Eli, Sissel Hal varsdotter, budde i Tandraneset
(sjå nr. 19). Endre og Eli busette seg i Rongarvik.
Barn:
Dei flytte seinare til Jelsa Nordnes der Eli døydde i 1789 34 år gamal.
Barkenes f. 1741 (sjå Barkenes
36 c) g. m. Berta Larsdotter f.
1741, flytte inn i Rongarvik. Der døydde Per Olson i 1789 48 år gamal. Brita
Larsdotter døydde i 1803. Barn:
f. 1766, g. m. Anna Larsdotter f.
1765, bur etterpå i Rongarvik. Dette er innflytte folk, Anna truleg frå
Skiftun, Søren kanskje frå Hetletveit i Sjernarøy. I første barnedåp i
Rongarvik er Jonas Larsson Skiftun og Sussana Hetle
tveit faddrar. Barn:
Søren Sørensen flytte seinare til Jelsavågen.
f. 1771, son av Navar Jakobson Tveitarå, vart i 1791 g. m. Herborg
Kjetilsdotter f. 1753, dotter til Kjetil Kjelsvik u. Fuglestein. Dei
busette seg i Rongarvik. Enka etter Per Olson, Berta Larsdotter, bur hjå dei
i 1801. (Sjå 43). Barn:
Jakob Navarson døydde i 1806 35 år gamal. Herborg Kjetilsdotter g. 2. 1807 m. Per Person kalla Åserød då han gifte seg, truleg dreng der. Han døydde i 181144 år gamal. Herborg Kjetilsdotter døydde i 1815.
bygsla Rongarvik ikr. 1815. I 1816 vart han gift med Barbro Nilsdotter Kunes f. 1790, dotter av Nils Rasmusson
Barkelandsberget (28).
Kjenner barna:
Truleg flytte huslyden frå Rongarvik ikr. 1820.
Eskedalen f. 1782 bur samstundes i Rongarvik så det har nok vore to hus
der. Gunnar var bøkker. Han vart i 1803 g. m. Sissel
Rasmusdotter Håla u. Fuglestein f. 1772. Gunnar kalla seg og for Dahl,
truleg ei forkortning av Eskedalen. Sonen Rasmus kalla seg og for Dahl. Barn:
Gunnar og Sissel budde i Rongarvik til ikr. 1815, då flytte dei til Eskedalen. (Sjå Eskedalen).
Gunnar Olson døydde på Foreneset i 1867 86 år gamal.
f. 1782, son av Ingebret Larsson Tandranes (21), vart i 1806 g. m. Ingeborg
Andersdotter Fatnes f. 1771. Dei budde først heime hjå foreldra i
Eskevika u. Hamra, seinare på Sandslandet og kom ikr. 1815 til Rongarvik.
Ingebret var bøkker. Barn:
f. ikr. 1793 kom frå Maldal i Sauda, son av Johannes Torgerson Maldal,
pakta Røykjenes i 1819. Han var då g. m. Guri
Salmundsdotter Sørnes. Ikr. 1825 flytte dei til Rongarvik. Barn:
Guri Salmundsdotter døydde ikr. 1855. Anders Johannesson Rongarvik er det skifte etter i 1867. Han let då etter seg enka Anna Larsdotter, så han monne ha gift seg oppatt på sine gamle dagar.
f. 1791, son av Rasmus Olson Håla u. Fuglestein, vart 1819 g. m. Malena
Olsdotter Hauge, dotter av Ola Jonson Hauge og Mallin Hadlesdotter Hamra.
Dei bygsla Rongarvik ikr. 1825. Kjenner berre ei dotter:
Malena Olsdotter døydde 24. mars 1848, Jonas Rasmusson 4. april same år.
f. 1825, son av Hans Gudmundson Skiftun slo seg ned i Rongarvik som husmann
og bøkker, g. 1845 m. Siri Jonasdotter Rongarvik.
I 1849 får han bygselsettel på Rongarvik. Barn:
Siri Jonasdotter døydde i 1889, Halvor Hansson i 1890. Skifte etter båe i 1891. Arvingane ikkje nemnde.
Tveiterå f. 1870 bur i Rongarvik i 1900. G. m. Margrete Jonsdotter Tveita (Kringlemyra) f. 1866. (Sjå Tveitarå og
Tveita.) Barn 1900:
f. 1767, g. m. Ragnhild Tollefsdotter
f. ikr. 1777, finn me i 1801 på
Øyrå u. Åbø i Sauda. Nokre år etter finn me dei på Nyvoll u. Barkeland.
Barn:
Elias Gunnarson døydde i 1847, han var då gamal og komen på legd.
f. 1806, son av Johannes Olson Foreneset u. Fuglestein, får festesettel
på Nyvoll i 1849. Sjur var bøkker. G. m. Kari
Knutsdotter, dotter til Knut Knutson Saglia u. Fuglestein.
Barn:
f. 1856, g. m. Berta Olsdotter f.
1857, dotter av Ola Mikkelson Eskedalen, budde på Nyvoll i 1900.
Barn:
rokkedreiar, og Ragnhild Andersdotter
Strømnes, vart g. i Jelsa 1812. Begge synte fram pass frå byfut Løwold.
Dei busette seg i Barkelandsvågen. 1813 hadde dei sonen
Lenge budde dei truleg ikkje i Barkelandsvågen.
f. 1796, son av Johannes Olson Foreneset, vart i 1819 g. m. Kari
Endresdotter Maribu. Dei budde først på Foreneset, men flytte ikr. 1824
til Barkelandsvågen. Ola Johannesson var bøkker. a. Johannes
Olson f. 1819, busett Meling, Tananger.
f. 1824 (58 c) sette seg til som husmann og bøkker i Barkelandsvågen. Truleg var det berre eit lite stykke jord han hadde, fødde i 1875 6 sauer og sådde 1 tn. poteter. I 1854 vart han g. m. Gonla Taraldsdotter Eskedalen f. 1825.
Barn:
f. 1827 (58 d) bur som strandsitjar utan jord i Barkelandsvågen i 1875.
Søstera Magla er hushaldar hjå han.
f. 1860 (59 c) bur som husmann og bøkker i Barkelandsvågen i 1900. Plassen er då kalla Myra. G. m. Ragnhild Persdotter f. 1864. Barn 1900:
f. 1811, son av Ola Bjørnson Jelsa (sjå Jelsa 33 c og Jelsaneset 5), vart
i 1841 g. m. Helene Marie Thorsdotter Jelsa
(sjå Jelsa 21 d). Dei budde i fleire år i 1-kjelmeland, men flytte attende
til Jelsa i 1864 og busette seg i Barkelandsvågen. Det var den største plass
i vågen dei overtok. Fødde i 1875 2 kyr log 10 sauer, sådde 1/10 tn. bygg,
1/4 tn. havre og 1 ¼ tn. poteter.
Barn: